IABR-

De opgaven en kansen van de energietransitie spelen zich voor een belangrijk deel af in de gebouwde omgeving. Het overgrote deel van de bestaande woningvoorraad moet grondig worden gerenoveerd om energiezuiniger te worden. Veel gebouwen worden vandaag nog ontworpen zonder notie van klimaat- en energieprincipes. Om vervolgens ‘duurzaam’ gemaakt te worden met een opeenstapeling van technische ingrepen, die losstaat van de logica van het wonen. Naast het groeiende inzicht in de koppeling tussen energie en ruimte op grote schaal is het tijd voor het samenwerken en bouwen aan een architectonische aanpak op ooghoogte.

Nieuwe gebouw-typologieën voor de energietransitie

ontwerp: Civic -- foto: Aad Hoogendoorn

Componeren van typologieën vanuit de energieprestatie en het wonen
Bij iedere ontwikkeling in de energievoorziening transformeerde de typologie van het woongebouw. Lang was het de omgang met warmte die de organisatie van de woning stuurde, totdat centrale verwarming de woning daarvan leek te bevrijden – met een explosie van energiegebruik tot gevolg. In de toekomst worden naast verwarming ook elektriciteit en ventilatie steeds belangrijker onderdelen van de energievoorziening in woningen. Welke typologische transformatie kan de transitie van vandaag mogelijk maken, voorbij de wildgroei aan technische installaties?
Als onderdeel van IABR–Atelier Rotterdam deed CIVIC ontwerpend onderzoek naar nieuwe typologieën voor de energietransitie. Er is al veel kennis van het ontwerpen van energiezuinige woningen, maar deze kennis is gefragmenteerd, en verspreid onder verschillende experts. CIVIC bracht alle kennis samen in een Lexicon Architectuur & Energie. Het lexicon combineert een overzicht van bestaande bouwstenen die samen kunnen zorgen voor betere energieprestaties, binnenklimaat en architectuur.

Nieuwe gebouw-typologieën voor de energietransitie

ontwerp: Civic -- foto: Aad Hoogendoorn


De kennis uit het lexicon is vervolgens getest en uitgewerkt voor twee voorbeelden van collectief wonen in Rotterdam. Enerzijds het naoorlogse corporatieblok dat meer dan een vierde van de Rotterdamse gebouwvoorraad uitmaakt en hiermee de belangrijkste renovatie-uitdaging vertegenwoordigt; anderzijds de nieuwe hoogbouwtoren die een belangrijk deel van de demografische druk in Rotterdam zal moeten opvangen in het centrum van de stad. Deze twee typen vormen samen een eerste verkenning in een nieuw architectuurdiscours, dat de energietransitie kan versnellen en daarbij ook ruimtelijke én gebruikskwaliteit oplevert. Zo wordt de energietransitie niet alleen een technische uitdaging, maar ook een sleutel tot een betere stad.

De eerste resultaten waren te zien in de tentoonstelling IABR–2018+2020–THE MISSING LINK.